حج ، حرکتی از خود به سوی خالق همگام با خلق...
حج نمایشی رمز آمیز است که در آن کارگردان خداست ، زبان نمایش حرکات ، و شخصیت های اصلی : آدم ، ابراهیم ، هاجر، ابلیس و صحنه ها : منطقه حرم و مسجد الحرام ، سعی ، عرفات ، مشعر ، منا . و سمبل ها : کعبه و صفا و مروه و شب و رو روز و غروب و طلوع و بت و قربانی و جامه آرایش : احرام حلق و تقصیر ... و
بازیگران – این عجیب تر است- فقط یک تو ! هر که هستی ، چه زن و چه زن ، چه پیر و چه جوان ، چه سیاه و چه پیر ...همین که در صحنه آمدی نقش اول را داری . اینجا تجزیه نیست ، تشخیص نیست ، درجه بندی نیست ، همه یکی هستند ، و آن یکی همه...اسلام انسان ها را چنین می بیند:
من قتل نفسا ... فکانما قتل الناس جمیعا ، و من احیا ها فکانما احیا الناس جمیعا...
(سوره ما ئده ، آیه 32)
ن و القلم و ما یسطرون ما انت بنعمته ربک بمجنون
نون سوگند به قلم و آنچه که می نویسد که تو به واسطه نعمت خداوند دیوانه نیستی.
(سوره مبارکه قلم آیات ۱ و ۲)